Kitap hakkında
Olasılık, hiçbir zaman yalnızca matematiğin konusu olmadı. Modern düşünce, rastlantıyı bilgisizliğin adı hâline getirdi. Laplace’tan itibaren olasılık, henüz hesaplanamamış nedenlerin eksik bilgisi olarak yorumlandı; dünya ise bütünüyle belirlenmiş bir düzen olarak tasarlandı. Böylece rastlantı, düşüncenin dışına itildi. Oysa Epikuros ve Lucretius’tan beri olumsallık, dünyanın bir kusuru değil, kuruluş tarzıdır. Antoine Augustin Cournot, bu unutturulmuş ontolojiyi modern bilimin içinde yeniden kurdu. Olasılığı öznel inançtan ve matematiksel hesabın dar sınırlarından kurtararak gerçekliğin nesnel örgütlenme ilkesine dönüştürdü. Rastlantı artık cehaletin değil, bağımsız nedensel serilerin karşılaşmasıdır. Olasılık ise yalnızca hesaplanan bir oran değil, hakikatin örgütlenme biçimidir. İşte Cournot, bu hakikati “toplumsalın matematiksel modellemesi” olarak inşa etti. Bugün ise paradoks bambaşkadır. 20. yüzyıl fiziği ve bilgi teknolojileri, olasılığın modern bilimin vazgeçilmez ilkelerinden biri olduğunu göstermiştir. Yapay zekâdan hesaplamalı sosyal bilimlere kadar bilgi üretimi büyük ölçüde olasılıksal modeller üzerine kuruludur. Buna rağmen olasılık, bir yöntem ve hesaplama tekniğine sıkıştırılmaktadır. Toplumsal gerçekliğin ontolojik ilkesi olarak hâlâ düşünülmemektedir. Her zamankinden daha fazla hesaplanmakta, fakat her zamankinden daha az idrak edilmektedir. İşte “olasılıksal sosyoloji” tam da bu problematiğe geri dönüyor. Sosyal bilimlerin kurucu ontolojisini sorgulayarak, olasılığın bugünkü zaferini Cournot aracılığıyla “başka bir başlangıç” şeklinde salık veriyor. A. A. Cournot ve Olasılıksal Sosyoloji, unutulmuş bir filozofu yeniden keşfetmeyi amaçlamıyor. Nitekim bu kitap, Cournot üzerine yazılmış bir yorum veya anlatı değildir. Sosyal bilimlerin kurucu ontolojisiyle hesaplaşmayı sağlayan felsefi bir müdahaledir.