Kitap hakkında
Dönmelik, 1666 yılında İzmir Yahudileri arasında ortaya çıkarak, "Beklenen Kurtarıcı Mesih" olduğunu iddia eden ve Musevilikte bazı değişiklikler yapan Haham Sabatay Sevi'nin başlattığı dini bir harekettir. Bir zaman sonra mecbur kalarak müslüman olan Sevi gibi, onun yolundan gidenler de, görünüşte Müslümanlığı kabul etmişler, ancak gerçekte bambaşka bir inanç ve ibadet sistemine göre gizli bir hayatı sürdürmüşlerdir. Bu zümrenin, onlara mahsus bir terim halini alan "Dönme" ifadesi ile tanımlanmalarının sebebi de bu samimiyetsizlik ve gizlilik olmuştur. Zaman içinde güçlenerek ve teşkilatlanarak devam eden bu hareketin mensupları, son 350 yıllık Osmanlı Devleti ve Türkiye Cumhuriyeti devirlerinde, her sahada önemli roller aynamışlardır. Bugün dünyanın birçok merkezinde bulunan Dönme zümreleri ile bunların inanç ve adetleri hakkında son yıllarda dikkate değer araştırmalar yapılmaktadır. Bu arada, Osmanlı toplumunun Dönmeler hakkındaki bilgisine ve düşüncelerine dair, şimdiye kadar, elimizde ciddi bir eser bulunmuyordu. Yazarın 18 cilt ve 3350 sayfa tutan ve elyazısı ile mevcut bulunan notları arasında kayıtlı olan bu araştırma, yazdıklarını yayınlamayı düşünmeyen bir aydının, tarafsız ve garazsız gözlemlerinden ibaret bulunmakta ve bu sebeple de çok önemli bir belge teşkil etmektedir.
