Kitap hakkında
Medeniyet, doğası gereği oluşum ve yükselişini şehirlerde gerçekleştirir. İslâm medeniyeti de bu tarihî yasadan istisna teşkil etmeyerek varlık sahasına bir “şehir”de çıkmış; hicret sonrasında Yesrib’in Medine’ye dönüşümüyle birlikte dinî, siyasî ve sosyal kimliğini bu zemin üzerine inşa etmiştir. Hz. Peygamber’in burada yaşadığı zaman dilimi içerisinde şehirleşme ve İslâmlaşma sürecini birlikte geçiren Medine’nin tarihi, bir kuruluş dönemi anlatısından ibaret değildir. Bilakis bu şehir, Hz. Peygamber ile başlayan kurucu rolünden Emevî ve Abbasî dönemlerindeki ilim merkezliğine, Memlük ve Osmanlı asırlarının üst seviyedeki hayır ve imar faaliyetlerinden çağdaş dönemdeki modern dönüşümüne kadar, İslâm tarihinin her döneminde bir hafıza mekânı olma vasfını korumuştur. Hz. Peygamber’in bizzat kurduğu toplumsal düzenin ve sahabe yurdu vasfının bir sonucu olarak Müslümanların zihin dünyasında Medine; sükûnetin, dinginlik ve huzurun şehridir. Sünnetin rehberliğinde şekillenen Medine kimliği, asırlar boyunca tüm İslâm devletlerinin ve toplumlarının şehre bakışını belirlemiş, imar faaliyetlerinden vakıf hizmetlerine kadar her türlü ferdî ve kurumsal çaba, bu sükûneti muhafaza etme gayesiyle yürütülmüştür. Bununla birlikte Medine’nin manevî kimliği, onun tarihî süreçteki dinamik yapısını hiçbir zaman örtmemiş; şehir, bir taraftan da yerel ve uluslararası düzlemdeki siyasî çalkantıların, askerî mücadelelerin ve ilerleyen dönemlerde modernleşme sancılarının yaşandığı bir merkez olmuştur. Bu çalışmada, zihinlerdeki ideal ve huzurlu şehir imgesi ile tarihî gerçeklikleri arasındaki Medine’yi ortaya çıkarmak hedeflendi. Şehrin tüm tarihini kapsayan bu panoramik bakışın, okurlarına Medine’nin sükûnetinin arkasındaki büyük ve çok yönlü tarihî mirası ve kültürel birikimi görme imkânı sunması amaçlandı.
